Λέξεις που αλλάζουν την ανταπόκρισή μας
Τι χρησιμοποιούμε, τι αποφεύγουμε και γιατί. Ένα χρήσιμο γλωσσάρι μάς βοηθά να αμφισβητούμε μια ερμηνεία και να αλλάζουμε όσα κάνουμε για το παιδί.
Οι λέξεις με μια ματιά
Επιλέξτε έναν όρο για να δείτε την πλήρη έννοια, την αιτιολόγηση και τι αλλάζει στην πράξη.
5
| Χρησιμοποιούμε | Αποφεύγουμε ως εξήγηση | Γιατί αλλάζει η ανταπόκριση |
|---|---|---|
| Ξέσπασμα υπερφόρτωσης (“meltdown”) | «Κρίση», «ταντρουμ», «κακομαθημένο», «κάνει σκηνή» | Ονομάζουμε την υπερφόρτωση χωρίς να θεωρούμε δεδομένη την κακή πρόθεση. Εξήγηση και πράξη → |
| Υπερφόρτωση· σιωπηλή απόσυρση ή shutdown | «Είναι μια χαρά, αφού δεν ενοχλεί» | Η ησυχία δεν δείχνει πόση βοήθεια χρειάζεται το παιδί. Εξήγηση και πράξη → |
| Περιγράφουμε τι συνέβη | «Χειριστικό», «θέλει προσοχή», «τεμπέλης» | Ξεχωρίζουμε την παρατήρηση από την υπόθεση για το κίνητρο. Εξήγηση και πράξη → |
| Περιγράφουμε στήριξη, συνθήκες και προσπάθεια | «Υψηλής / χαμηλής λειτουργικότητας», «ήπιο» ως πλήρη περιγραφή | Μια ικανότητα ή επίδοση δεν περιγράφει κάθε ανάγκη στήριξης. Εξήγηση και πράξη → |
| Καταγράφουμε τα λόγια και την προτίμηση του παιδιού | «Δεν συμμορφώνεται», «δύσκολος γονέας» για να κλείσει το ερώτημα | Η ακρόαση χρειάζεται να επηρεάζει την επόμενη απόφαση. Εξήγηση και πράξη → |
Δεν βρέθηκε εγγραφή. Δοκιμάστε άλλη λέξη.
Έννοιες, αιτιολόγηση και πράξη
Ξέσπασμα υπερφόρτωσης (“meltdown”): ονομάζουμε την υπερφόρτωση
Χρησιμοποιούμε
Ξέσπασμα υπερφόρτωσης (“meltdown”): έντονη αντίδραση όταν το παιδί κατακλύζεται από όσα βιώνει και χάνει προσωρινά τον έλεγχο.
Αποφεύγουμε
«Κρίση», «ταντρουμ», «κακομαθημένο» ή «κάνει σκηνή» ως εναλλάξιμες εξηγήσεις αυτής της αντίδρασης.
Γιατί έχει σημασία
Η «κρίση» είναι γενική λέξη: δεν δείχνει τι υπερφόρτωσε το παιδί. Το «ταντρουμ» μπορεί να οδηγήσει στην υπόθεση ότι το παιδί επιλέγει να συμπεριφερθεί άσχημα. Επιλέγουμε τον πλήρη όρο, με το “meltdown” σε παρένθεση, για να γίνεται σαφές ποια εμπειρία εννοούμε. Πρόκειται για τη δική μας συντακτική επιλογή, όχι για ισχυρισμό ότι υπάρχει καθολικά αποδεκτή ελληνική απόδοση.
Τι αλλάζει στην πράξη
Μειώστε τις απαιτήσεις και τα ερεθίσματα, δώστε χώρο, διατηρήστε την κατάλληλη επίβλεψη και αφήστε χρόνο για ανάκαμψη. Ακολουθήστε τα γνωστά σήματα και τις προτιμήσεις του παιδιού. Ο όρος δεν εξηγεί κάθε δυσφορία· πόνος, ασθένεια ή ασυνήθιστα συμπτώματα χρειάζονται διερεύνηση. Ούτε κάθε tantrum αποδεικνύει ότι ένα παιδί είναι κακομαθημένο.
Υπερφόρτωση και σιωπηλή απόσυρση
Χρησιμοποιούμε
Υπερφόρτωση για την ευρύτερη κατάσταση· σιωπηλή απόσυρση ή shutdown όταν αυτό περιγράφει όσα συμβαίνουν.
Αποφεύγουμε
«Είναι μια χαρά, αφού δεν ενοχλεί» ή την ίδια ονομασία για κάθε αντίδραση στην υπερφόρτωση.
Γιατί έχει σημασία
Ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται περισσότερο να μιλήσει ή να συμμετάσχει χωρίς να αναστατώνει κανέναν. Ο θόρυβος δεν μετρά την ανάγκη για βοήθεια.
Τι αλλάζει στην πράξη
Συμφωνήστε προσιτούς τρόπους να δείχνει ότι χρειάζεται χώρο ή βοήθεια. Μην απαιτείτε διαρκώς απάντηση για να αποδείξει ότι είναι καλά.
Περιγράφουμε το συμβάν πριν αποδώσουμε πρόθεση
Χρησιμοποιούμε
Τι συνέβη, τι ζητήθηκε, σε ποιο περιβάλλον, τι είπε το παιδί, τι προηγήθηκε και τι βοήθησε.
Αποφεύγουμε
«Χειριστικό», «θέλει προσοχή», «τεμπέλης» ή «δεν συνεργάζεται» ως δεδομένα, χωρίς εξέταση του περιστατικού.
Γιατί έχει σημασία
Μια ερμηνεία μπορεί να παγιωθεί και να μεταφερθεί στον επόμενο ενήλικα. Ακόμη και ο έμπειρος επαγγελματίας χρειάζεται να ξεχωρίζει την παρατήρηση από την υπόθεση για το κίνητρο.
Τι αλλάζει στην πράξη
Για παράδειγμα: «Μετά το κουδούνι, το παιδί κάλυψε τα αυτιά του και μπήκε κάτω από το θρανίο». Καταγράψτε την εξήγηση του παιδιού και εξετάστε τις συνθήκες. Περιγράψτε καθαρά τυχόν τραυματισμό ή βλάβη· η ακρίβεια δεν καταργεί την ανάγκη προστασίας.
Προσδιορίζουμε τη στήριξη, την εργασία και το κόστος
Χρησιμοποιούμε
Τι καταφέρνει το παιδί, σε ποιες συνθήκες, με ποια βοήθεια, προσπάθεια και χρόνο ανάκαμψης.
Αποφεύγουμε
«Υψηλής λειτουργικότητας», «χαμηλής λειτουργικότητας» ή «ήπιο» ως πλήρη περιγραφή του ανθρώπου ή λόγο απόρριψης μιας ανάγκης.
Γιατί έχει σημασία
Μια επίδοση ή ικανότητα δεν περιγράφει κάθε πλευρά της καθημερινότητας. Ένας ακριβής επίσημος όρος μπορεί να χρειάζεται σε έκθεση, αλλά δεν αντικαθιστά την πρακτική περιγραφή της στήριξης.
Τι αλλάζει στην πράξη
Ρωτήστε τι έκανε εφικτό το αποτέλεσμα και αν αυτή η βοήθεια μπορεί να συνεχιστεί. Μην αφαιρείτε αναγκαία στήριξη για να φανεί η δυσκολία.
Η εξήγηση του παιδιού μπορεί να αλλάξει το σχέδιο
Χρησιμοποιούμε
Τα λόγια και η δηλωμένη προτίμηση του παιδιού· ακριβής περιγραφή της διαφωνίας ή του αιτήματος για αλλαγή.
Αποφεύγουμε
«Δεν συμμορφώνεται» ή «δύσκολος γονέας» για να κλείσει ένα ερώτημα για πόνο, δυσφορία ή ακατάλληλη προσέγγιση.
Γιατί έχει σημασία
Η ακρόαση χρειάζεται να επηρεάζει την επόμενη απόφαση. Σεβόμαστε τον αυτοπροσδιορισμό του ανθρώπου· ούτε το «αυτιστικό άτομο» ούτε το «άτομο με αυτισμό» είναι καθολικά προτιμώμενο.
Τι αλλάζει στην πράξη
Εξηγήστε τι αλλάζει, ποιος ενεργεί και πώς θα ελεγχθεί το αποτέλεσμα. Αν ένα αίτημα δεν μπορεί να ακολουθηθεί, καταγράψτε τον λόγο και μια εφαρμόσιμη εναλλακτική.
Η προσέγγισή μας και τα όριά της
Η αλλαγή λεξιλογίου χρειάζεται συνειδητή προσπάθεια
Οι λέξεις που επιλέγουμε μπορούν να κάνουν την επίρριψη ευθύνης να μοιάζει με εξήγηση. Χρειάζεται να αμφισβητούμε οικείους χαρακτηρισμούς, ακόμη κι όταν τους χρησιμοποιούν έμπειροι επαγγελματίες, και να εξασκούμαστε σε ακριβέστερο λεξιλόγιο. Αυτό αποτελεί μέρος της ριζικής αλλαγής θεώρησης και προσέγγισης: πώς κατανοούμε το παιδί και πώς οργανώνουμε τη στήριξη. Ισχύει στα ελληνικά, στα αγγλικά και σε κάθε γλώσσα που χρησιμοποιούμε. [1]
Υπάρχουν στοιχεία ότι η διατύπωση μπορεί να επηρεάσει την επαγγελματική κρίση: σε πείραμα με υποθετικό περιστατικό ενήλικου ασθενούς, η στιγματιστική γλώσσα στον φάκελο επηρέασε τις στάσεις και τις επιλογές αντιμετώπισης εκπαιδευόμενων γιατρών. Η μελέτη δεν εξέτασε αυτισμό, σχολεία ή τους συγκεκριμένους όρους παρακάτω. Οι επιλογές μας συνδυάζουν σχετικές οδηγίες με ρητή συντακτική κρίση· η αλλαγή μιας λέξης από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι βελτιώθηκε η στήριξη. [2]
Ακρίβεια, παραθέματα και επίσημοι όροι
Οι επιλογές αφορούν τη δική μας επεξηγηματική φωνή. Δεν απαγορεύουν την καταγραφή όσων είπε κάποιος. Διατηρούμε ακριβή τα παραθέματα και ξεχωρίζουμε τα λόγια του ομιλητή από την εξήγηση του ιστοτόπου. Κρατάμε τους ακριβείς διαγνωστικούς, νομικούς και ιατρικούς όρους όταν έχει σημασία η συγκεκριμένη έννοιά τους. Η «κρίση» μπορεί να δηλώνει επαγγελματική εκτίμηση ή συγκεκριμένο ιατρικό συμβάν· δεν τη χρησιμοποιούμε ως αδιευκρίνιστη ονομασία κάθε αντίδρασης στην υπερφόρτωση.
Κάθε νέα γλώσσα χρειάζεται τον ίδιο έλεγχο νοήματος και συνεπειών. Θα καταγράφουμε τους προτιμώμενους όρους και τις εναλλακτικές με την αιτιολόγησή τους, χωρίς να θεωρούμε ότι μια αγγλική ή ελληνική λέξη μεταφέρεται αυτούσια.
Πηγές αυτής της σελίδας
- Bottema-Beutel et al. (2021) — Avoiding Ableist Language: Suggestions for Autism Researchers ↩ ↩
- Goddu et al. (2018) — Do Words Matter? Stigmatizing Language and the Transmission of Bias in the Medical Record ↩ ↩
- National Autistic Society — Meltdowns: a guide for all audiences ↩
- Autistica — Supporting autistic people through meltdowns and shutdowns ↩ ↩
- NICE CG170 — Autism spectrum disorder in under 19s: support and management (recommendations) ↩
- Kenny et al. (2016) — Which terms should be used to describe autism? Perspectives from the UK autism community ↩